100- LECIE WODOWANIA DARU POMORZA

 

12 października 1909 roku w stoczni BLOHM & VOSS w Hamburgu spłynął na wodę kadłub żaglowca o nazwie PRINZESS EITEL FRIDRICH z portem macierzystym OLDRNBURG na rufie.

Nikt z licznie zebranych gości na uroczystości wodowania, w najśmielszych marzeniach nie przypuszczał, że ten piękny statek nazwany imieniem córki Wielkiego Księcia Oldenburga, po 21 latach – w roku 1930 zmieni nazwę na DAR POMORZA i stanie się polskim statkiem szkolnym, podnosząc na swym rufowym flagsztoku polską, biało-czerwoną banderę.

Obecnie w porcie Gdynia, w reprezentacyjnym miejscu stoi żaglowiec – legenda DAR POMORZA, którego 100. rocznicę wodowania świętowaliśmy w dniu 10 października 2009 roku. Żaglowiec ten jest pamiątką wielkiej ofiarności społeczeństwa Pomorza, które tę piękną fregatę nabyło ze składek społecznych, o czym świadczy jego nazwa.

DAR POMORZA oprócz tego, że sam jest narodową pamiątką, gromadzi także pamiątki z międzywojennej, wojennej i powojennej Polski na morzu. Dlatego słusznie nazwany jest morskim Wawelem Rzeczpospolitej. Ten narodowy klejnot spełnia dziś funkcję statku muzeum na wodzie.

W październiku 1980 roku powstało Towarzystwo Przyjaciół Daru Pomorza, które postawiło sobie za cel dążyć do zachowania tej cennej pamiątki narodowej dla przyszłych pokoleń Polaków.

Każdy, kto po raz pierwszy ujrzał DAR POMORZA, stawał jak wryty z zachwytu. Elegancki łuk dziobu kliprowego łączy się łagodnie ze sterczącym daleko w przód drzewcem bukszprytu. Szlachetna prosta, długa linia pokładu dodaje smukłości białemu kadłubowi, a całość kończy pięknie zaokrąglona, typowa dla żaglowców rufa. Pod niebo wznoszą się trzy strzeliste maszty otoczone pajęczyną takielunku stałego i ruchomego. Każdy z nich przecina, niby ramiona krzyża pięć rej, na których mocowano żagle.

10 października 2009 roku odbyła się ceremonia odnowienia chrztu morskiego oraz sesja historyczno – okolicznościowa poświęcona 100-leciu wodowania żaglowca, na którą Przewodniczący Rady Centralnego Muzeum Morskiego – prof. Bolesław Mazurkiewicz, Dyrektor Centralnego Muzeum Morskiego w Gdańsku – dr Jerzy Litwin, Rektor Akademii Morskiej w Gdyni – prof. Romuald Cwilewicz oraz Prezes Towarzystwa Przyjaciół Daru Pomorza – prof. Kpt.ż.w. Mirosław Judziński  zaprosili społeczeństwo Trójmiasta i gości z Polski.

W dniu tym dokładnie o godzinie 10.oo, zgodnie z ceremoniałem morskim, wybiciem dwóch szklanek na dzwonie okrętowym rozpoczęła się uroczystość na nabrzeżu przed żaglowcem stojącym w pełnej gali branderowej.

Otwarcia uroczystości dokonał prof. Bolesław Mazurkiewicz. Następnie głos zabrał Dyrektor C.M.M. dr Jerzy Litwin, który powitał licznie zgromadzonych gości. Na zakończenie swego wystąpienia Dyrektor poprosił Duszpasterza Ludzi Morza ks. Edwarda Pracza o poświęcenie wiernej repliki bandery ofiarowanej Darowi Pomorza, a wyhaftowanej przez kobiety Pomorza w roku 1930, kiedy to Dar stał się polskim statkiem szkolnym. Po poświęceniu wezwano poczet banderowy w osobach: kapitan senior kpt.ż.w. Zbigniew Gniadowicz oraz dwóch oficerów Daru Pomorza.

Na komendę : do bandery (jeden długi gwizdek), przy dźwiękach Hymnu państwowego, banderę powoli, majestatycznie wciągnięto na rufowe drzewce flagsztoku.

Prowadzący uroczystość oraz dyrektor Centralnego Muzeum Morskiego zaprosili następnie matkę chrzestną – Panią Barbarę Szczurek – żonę urzędującego Prezydenta Miasta Gdyni do odnowienia ceremonii chrztu.

Matka chrzestna umoczonym w szampanie bukietem biało-czerwonych róż skropiła burtę statku wypowiadając ceremonialną formułkę. Orkiestra reprezentacyjna Mar. Woj. Zagrała Hymn do Bałtyku. Na zakończenie wysłuchaliśmy grane przez orkiestrę wiązanki znanych melodii morskich.

Prowadzący – prof. Bolesław Mazurkiewicz zaprosił gości do gmachu Wydziału Nawigacyjnego Akademii Morskiej na II część uroczystości – Sesję Historyczno – Okolicznościową.

Po powitaniu przez gospodarza obiektu – JM Rektora Akademii Morskiej prof. dr Romualda Cwilewicza, przystąpiono do wygłaszania referatów:

1.     Historia eksploatacji żaglowca w latach 1909 – 1929 – referował w języku angielskim, uzupełniając przeźroczami - pan Jürgen Wessel ze stoczni Bohm & Voss z Hamburga.

2.     Historię i eksploatację Daru Pomorza w latach 1930 – 1981 przedstawił dr Witold Parteka z Pracowni Historii Akademii Morskiej w Gdyni.

3.     Dar Pomorza jako statek muzeum i jego działalność edukacyjna. Autor referatu inż. Marek Twardowski. Z powodu jego nieobecności, w zastępstwie referat odczytała pani mgr Arneta  Gałązka – pracownica Muzeum.

Kolejnym punktem programu było wystąpienie gości, którzy w większości składali gratulacje oraz życzenia dalszych, tak widocznych sukcesów w utrzymaniu żaglowca.

Dyr. Jerzy Litwin w swoim wystąpieniu podziękował wszystkim Przyjaciołom Daru Pomorza tym zrzeszonym i sympatykom żaglowca. Podziękował dyrekcjom Stoczni Remontowych, dyrekcji gdyńskiego portu i wszystkim instytucjom, które pomagają w utrzymaniu Białej Fregaty w dobrym stanie technicznym i dbają o jego bezpieczeństwo.

Kolejnym punktem programu były odznaczenia i wyróżnienia.

Podsekretarz stanu w Ministerstwie Infrastruktury – pani kpt.ż.w. Anna Wypych-Namiotko w imieniu Ministerstwa Infrastruktury udekorowała wyróżnione osoby odznaką “Zasłużony Pracownik Morza”.

Przedstawiciel Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wyróżnił wielu Złotą Odznaką “Za Opiekę nad Zabytkami”.

 JM Rektor Akademii Morskiej w Gdyni – prof. Romuald Cwilewicz wręczał wyróżnionym osobom medal pamiątkowy 100-lecia wodowania Daru Pomorza.

Dyrektor Centralnego Muzeum Morskiego – dr Jerzy Litwin wręczał medale pamiątkowe z okazji tego 100-nego Jubileuszu.

Przewodniczący Towarzystwa Przyjaciół Daru Pomorza – prof. kpt.ż.w. Mirosław Judziński wręczał medale pamiątkowe z wygrawerowanym numerem ewidencyjnym, imieniem i nazwiskiem uhonorowanego za wybitne zasługi w działalności na rzecz Daru Pomorza.

Sztuka medalierska, oprócz wartości artystycznej posiada liczne walory poznawcze, jako dokument bieżących i dawnych wydarzeń.

Uhonorowani medalami nie mogą ich schować do szuflady. Medal bowiem skłania do chwili zadumy oraz refleksji nad historią zakodowanej w przedstawionej na medalu symbolice. Do medalu otrzymanego od armatora żaglowca, czyli Centralnego Muzeum Morskiego w Gdańsku dołączony jest imienny certyfikat, co czyni medal bardziej wartościowy i świadczy o tym, że nie został on kupiony na bazarze, tylko jest podziękowaniem za zasługi i wkład pracy osoby uhonorowanej.

Na zakończenie prowadzący sesję prof. Bolesław Mazurkiewicz podziękował wszystkim odznaczonym za zaangażowanie na rzecz Daru Pomorza i wyraził życzenie, aby nie ustawiali w dalszej działalności. Z kolei prowadzący zaprosił wszystkich ponownie na pokład Daru, gdzie wychyliliśmy lampkę szampana za pomyślność kolejnych 100 lat Białej Fregaty.

Uroczystości zakończył poczęstunek na stojąco w międzypokładzie statku. Była kawa, herbata, soki i ciasto.

Jeszcze długo trwała dyskusja i wymiana poglądów jak najlepiej i jak najskuteczniej utrzymać w dobrej kondycji dla przyszłych pokoleń Polaków Białą Fregatę – Dar Pomorza.

Z okazji tego 100-letniego jubileuszu Daru Pomorza ukazała się książka, a  raczej album Pt. “Fregata DAR POMORZA”. Autorem tego dzieła jest inż. Marek Twardowski – urzędujący kustosz tej placówki muzealnej, znawca tematu. W tej książce nie ma miejsca na literaturę i wyobraźnię. Zawarte w niej fakty i daty mają potwierdzenie w dostępnych dokumentach. Na 220 stronach album zawiera wiele zdjęć, które do tej pory nie były jeszcze publikowane. Duża ilość różnego rodzaju rysunków i kopii dokumentów czyni tekst  bardzo wiarygodny. Książka jest starannie wydana, na dobrym papierze, starannie zredagowana.

Dla czytelnika emocjonalnie związanego z tym żaglowcem jest dokumentem od dawna poszukiwanym. Znając osobiście inż. Marka Twardowskiego – autora książki, składam mu serdeczne gratulacje i wyrazy szacunku, ściskam serdecznie dłoń.

Album ten jest na pewno ozdobą domowej biblioteczki i książką, do której będę często zaglądał. Polecam ją wszystkim miłośnikom białych żagli i Daru Pomorza.

Swoje refleksje z uroczystości

100-lecia wodowania Daru Pomorza

napisał uczestnik wydarzenia

 

Wiktor Czapp – przyjaciel i propagator Daru Pomorza w Szczecinie

i na Pomorzu Zachodnim

Ten żaglowiec “wykołysał” mnie do zawodu marynarskiego

w dwóch trzymiesięcznych podróżach.

 

Szczecin, październik 2009 r.